Từ xa xưa, Thanh Hóa đã được biết đến là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi hội tụ tinh hoa và hun đúc nên bao lớp người tài hoa, trọng nghĩa, hiếu học. Mảnh đất này từ lâu đã nổi tiếng với truyền thống tôn sư trọng đạo, trọng hiền đãi sĩ, luôn coi việc học là con đường lập thân, lập nghiệp. Chính truyền thống ấy đã tạo nên “thương hiệu đất học xứ Thanh”, một niềm tự hào của quê hương và dân tộc.
- Truyền thống hiếu học, nền tảng của những mái trường chuyên
Trong nửa thế kỷ qua, khi nhắc đến giáo dục Thanh Hóa, người ta không thể không nói đến khối THPT Chuyên Lam Sơn, biểu tượng tiêu biểu cho khát vọng vươn lên bằng tri thức. Từ những lớp Toán đặc biệt đầu tiên mở năm 1969 đến khi Trường THPT Chuyên Lam Sơn được thành lập chính thức năm 1992, hành trình ấy là bản hùng ca của ý chí, trí tuệ và niềm tin.
Những năm đầu khó khăn, lớp học chỉ là những gian tranh tre nứa lá, giữa bom đạn chiến tranh, nhưng thầy và trò vẫn miệt mài bên phấn trắng, bảng đen, gieo mầm tri thức cho quê hương. Những cái tên như Thầy Trần Lê Chức, tác giả ca khúc “Lam Sơn mến yêu”, Cô Dương Thị Huệ, Thầy Chu Nại Sự, Thầy Đỗ Duy Dĩnh… mãi là biểu tượng của một thế hệ nhà giáo tận tâm, tận lực. Chính họ đã mở đầu cho lớp Toán đặc biệt khóa I (1969–1971), hạt nhân đầu tiên của hệ thống lớp chuyên, khơi nguồn cho truyền thống hiếu học rực rỡ của tỉnh.
Từ mái trường Lam Sơn, Hàm Rồng đến THPT Chuyên Lam Sơn, hàng vạn học sinh đã trưởng thành và tỏa sáng trên mọi lĩnh vực: tướng lĩnh, nhà giáo, nhà khoa học, doanh nhân, bác sĩ, kỹ sư, nghệ sĩ, nhà quản lý… Họ đã và đang góp phần làm rạng danh quê hương Thanh Hóa, vùng đất trăm năm đất học, nghìn năm văn hiến.
2. Tự hào thương hiệu Lam Sơn – Hàm Rồng trên bản đồ giáo dục Việt Nam
Theo thống kê đến năm 2024, Trường THPT Chuyên Lam Sơn xếp thứ ba toàn quốc về số học sinh đạt giải Olympic Quốc tế (51 huy chương), chỉ sau Trường THPT Chuyên Khoa học Tự nhiên (238 giải) và Trường THPT Chuyên Amsterdam (78 giải), xếp trên Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội (48 giải).
Trong suốt hơn 50 năm phát triển, nhà trường đã có 2.006 học sinh đạt giải học sinh giỏi Quốc gia, trong đó có 100 giải Nhất, và 55 học sinh dự thi Olympic Quốc tế, giành được 10 Huy chương Vàng, 20 Huy chương Bạc, 15 Huy chương Đồng và 4 Bằng khen ở cả 5 môn có thi quốc tế.
Những con số ấy không chỉ là thành tích mà còn là minh chứng cho một tinh thần đặc biệt, tinh thần vươn lên của người xứ Thanh trong gian khó. Từ mái trường Lam Sơn – Hàm Rồng, nhiều thế hệ học sinh đã trở thành cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, nhà khoa học đầu ngành, nhà giáo ưu tú, doanh nhân lớn, thầy thuốc nhân dân… Mỗi người, dù ở cương vị nào, đều mang trong mình ngọn lửa tri thức và niềm tự hào Thanh Hóa.
Như lời TS. Nguyễn Thanh Sơn, Hiệu trưởng Trường THPT Chuyên Lam Sơn, khẳng định: “Thầy và trò Lam Sơn hôm nay vẫn không ngừng nỗ lực giữ vững những thành tựu đã đạt được, nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời đại hội nhập.”
- Những người thầy, ngọn đuốc dẫn đường
Nhắc đến thành công của các thế hệ học sinh chuyên Thanh Hóa là nhắc đến những người thầy tận tụy, tài hoa, đức độ, những con người đã biến khó khăn thành động lực, biến gian khổ thành khát vọng. Họ không chỉ truyền đạt kiến thức, mà còn truyền lửa sống, dạy cách làm người. Như lời chia sẻ đầy xúc động của NGƯT Vương Văn Việt, cựu học sinh lớp Toán đặc biệt khóa I (1969–1971): “Thầy cô của chúng tôi ‘tất cả vì học sinh thân yêu’; dù nghèo khó vẫn gieo mầm tri thức bằng cả trái tim.” Những bài giảng say mê của Thầy Trần Lê Chức, những buổi xêmina Toán học sôi nổi, những đề Toán thầy “mừng tuổi” đầu năm, tất cả đã nuôi dưỡng tình yêu tri thức trong học trò, để rồi sau này họ trưởng thành, góp mặt trong nhiều lĩnh vực quan trọng của đất nước.
Nhiều thầy cô được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, Nhà giáo Ưu tú, nhiều người là những tấm gương sáng về đạo đức, trí tuệ và nhân cách. Chính họ đã tạo nên một di sản tinh thần quý giá, “văn hóa sư phạm Lam Sơn”, được gìn giữ và tiếp nối suốt hơn nửa thế kỷ qua.
- Từ mái trường xưa, thầy trò sum tụ tại Hà Nội
Giữa dòng chảy thời gian, khi mỗi người đã chọn cho mình một hướng đi, một nghề nghiệp, thì tình thầy trò, tình đồng môn chuyên Thanh Hóa vẫn luôn là sợi dây gắn kết bền chặt. Nhiều thế hệ học sinh chuyên Lam Sơn, Hàm Rồng đang sinh sống, công tác tại Thủ đô đã cùng chung ước nguyện: có một mái nhà chung để gặp lại, tri ân và kết nối.
Ngày 3/11/2024, tại Hà Nội, Câu lạc bộ Thầy – Trò THPT Chuyên Thanh Hóa tại Hà Nội chính thức ra mắt, một cột mốc xúc động và ý nghĩa. CLB hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện – tự quản – đoàn kết – nhân văn, với sứ mệnh: “Kết nối – Nghĩa tình – Nhân văn – Đoàn kết.” CLB là nơi kết nối thầy với trò, gắn bó các thế hệ cựu học sinh, là diễn đàn giao lưu, chia sẻ, hỗ trợ lẫn nhau trong cuộc sống, là “cánh tay nối dài của Hội đồng hương Thanh Hóa tại Hà Nội”. Tại đây, tình cảm, tri thức và văn hóa xứ Thanh được lan tỏa, làm giàu thêm đời sống tinh thần của cộng đồng trí thức Thanh Hóa ở Thủ đô.
Như lời Trung tướng Đồng Đại Lộc chia sẻ trong lễ ra mắt: “CLB là ngôi nhà nghĩa tình, nơi kết nối cảm xúc, nơi những giá trị nhân văn và tri thức được tiếp nối; nơi mỗi người con chuyên Lam Sơn – Hàm Rồng, Thanh Hóa cùng nắm tay nhau vun đắp cho tình thầy trò bền chặt và cuộc sống tốt đẹp hơn.”
- Một hành trình mới, tiếp nối truyền thống đất học xứ Thanh
Sự ra đời của CLB Thầy – Trò chuyên Thanh Hóa tại Hà Nội không chỉ là niềm vui hội ngộ, mà còn là minh chứng sinh động cho sức sống bền bỉ của truyền thống hiếu học Thanh Hóa trong thời đại mới. CLB hoạt động trên nguyên tắc dân chủ, công khai, tự chủ về tài chính, không vì lợi nhuận, gồm nhiều tổ chức thành viên: tổ cựu giáo chức, liên khóa, Ban kết nối doanh nhân, Ban kết nối các nhà khoa học, Hàng năm, CLB tổ chức gặp mặt nhân dịp 20/11, tổ chức tri ân thầy cô, thăm hỏi hội viên, vinh danh thành đạt, kết nối với các thế hệ học sinh trong và ngoài nước, đồng thời thực hiện các hoạt động thiện nguyện, tri ân, nhân ái.
Ngay trong năm đầu hoạt động, CLB đã được Hội đồng hương Thanh Hóa tại Hà Nội ghi nhận là mô hình đoàn kết, nhân văn, có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần tô điểm thêm truyền thống nghĩa tình của người xứ Thanh.
- Từ “một thời để nhớ” đến tương lai hướng vọng
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ lớp Toán đặc biệt đầu tiên, nhiều cựu học sinh nay đã ở tuổi “xưa nay hiếm”, mái tóc bạc trắng nhưng trái tim vẫn rực sáng ký ức. Họ vẫn nhớ những buổi học trong gian nhà tranh, vẫn nghe vang vọng tiếng hát “Lam Sơn mến yêu”, vẫn xúc động khi nhắc đến những người thầy, người bạn năm xưa. Như lời NGƯT Vương Văn Việt: “Thời gian có thể cuốn đi tất cả, nhưng không thể xóa được tình thầy trò. Ký ức ấy là nơi trú ngụ bình yên nhất trong tâm hồn mỗi người chúng tôi.” Giữa Thủ đô hôm nay, những người con Lam Sơn – Hàm Rồng – Thanh Hóa lại tìm về bên nhau, kể lại “một thời để nhớ”, cùng nhau viết tiếp “một tương lai để hướng tới.”
- Lời kết
Từ mái trường xưa nơi xứ Thanh thân thương đến những ngày hội ngộ tại Hà Nội hôm nay, hành trình của các thế hệ thầy trò chuyên Thanh Hóa là hành trình của tri thức, nghĩa tình và khát vọng cống hiến. Câu lạc bộ Thầy – Trò chuyên Thanh Hóa tại Hà Nội ra đời là biểu tượng của sức sống truyền thống đất học xứ Thanh, là hiện thân của tinh thần “tôn sư trọng đạo, nghĩa đồng môn, hướng về quê hương.”
Từ những người thầy tóc bạc đến những học trò tuổi trẻ, tất cả đều chung một nhịp đập: “Tự hào quá khứ – Gắn kết hiện tại – Hướng tới tương lai.” Đó chính là thông điệp mà CLB Thầy – Trò chuyên Thanh Hóa tại Hà Nội mang trong mình, một dòng chảy ấm áp, nhân văn, bền bỉ, minh chứng cho tinh thần hiếu học và nghĩa tình của người xứ Thanh trong thời đại mới.
Hà Nội, tháng 11 năm 2025
Tác giả: Trung tướng, PGS.TS Đồng Đại Lộc
Chủ nhiệm Câu lạc bộ Thầy – Trò THPT
Chuyên Lam Sơn Thanh Hóa tại Hà Nội
