Những kỷ niệm về người thầy dậy toán có tầm hồn thi nhân…
Thầy Mỵ Duy Thọ là một trong những lớp giáo viên đầu tiên dạy chuyên Toán tại Trường THPT Lam Sơn, Thanh Hóa. Thầy được học sinh và đồng nghiệp nhớ đến không chỉ bởi kiến thức uyên thâm về môn Toán, mà còn ở khả năng sáng tác thơ, một người thầy tài ba, nghĩa tình và nhân ái.
Đọc bài báo “Chất thi nhân trong hồn thầy giáo Toán” của Nhà giáo Ưu tú Lê Vạn Quỳnh giáo viên môn hoá, viết về thầy Mỵ Duy Thọ giáo viên chuyên Toán cùng dậy tại trường THPT Lam Sơn, Thanh Hoá đăng trên báo Giáo dục và Thời đại khiến tôi rất cảm động, kính nể trước tài năng của người thầy chủ nhiệm năm xưa. Cũng nhân dịp 20/11, Sáng nay (15/11) tôi cùng người bạn cấp 3 là Thiếu tướng PGS,TS Nguyễn Đức Long đến thăm thầy Mỵ Duy Thọ, chủ nhiệm lớp chuyên Toán của chúng tôi.
Khi chúng tôi vừa đến cửa và cất tiếng chào thầy, thì như thường lệ thầy ra ôm chầm hai đứa, thầy nói: “Chào hai ông tướng, chào lớp trưởng, lớp phó”. Gặp lại thầy trong tôi cảm xúc dâng trào, bao nhiêu kỷ niệm đẹp về trường, về lớp, về người thầy tài ba, nghĩa tình và nhân ái lại ùa về.
Năm 1972, lúc đó tôi vào học lớp 8 cũng là thời điểm đế quốc Mỹ đánh phá điên cuồng, ác liệt ra miền Bắc. Khối chuyên trường cấp 3 Lam sơn buộc phải sơ tán lên xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Lộc một vùng quê bên cạnh Sông Mã. Thầy trò chúng tôi dạy và học trong chiếc lán trại rất đơn sơ, vật liệu là tre nứa, xung quanh đắp lũy bằng đất sét.
Chiến tranh kết thúc, khối chuyên chúng tôi trở về trường và được nhà trường liên hệ ở trọ trong nhà dân, ăn bếp tập thể tại Làng Quảng, Đông vệ. Tôi còn nhớ vào đầu năm học lớp 9, trong lúc lớp nghỉ giải lao học môn toán của thầy, thầy gọi tôi và bạn Viên Đình Phúc đến gặp. Lúc đó tôi rất hồi hộp, lo lắng, mình có chuyện gì mà thầy gọi đến. Khi đến gặp thầy, thầy hỏi chúng tôi ở trọ trong Làng Quảng có chật chội không? có góc học tập không? Tôi nhanh nhẩu trả lời: “Chỗ ở của bọn em tốt thầy ạ”. Thầy cười và nói hai em như thế là tốt, ở chật chội mà vui là ổn rồi. Một lúc thầy cười rất vui, thầy nói thầy đang ở nhà bác Ngọc Ấn trong phố Hoàng Văn Thụ, nhà rộng, đất rộng, thầy muốn hai em thu xếp về ở cùng với thầy cho vui lại gần trường. Nghe thầy nói xong hai chúng tôi vừa mừng, vừa lo.
Hôm sau chúng tôi gặp thầy và nhận lời ở chung với thầy, thầy vui lắm. Mãi sau này bạn Phúc hỏi tôi, vì sao thầy gọi chúng mình đến ở cùng không, tôi bảo mình không quan tâm, bạn Phúc nói là thầy muốn Phúc, Lộc, Thọ ở cùng nhau để nảy chồi, dưỡng đức. Tôi nhìn bạn và mỉm cười.
Hai chúng tôi ở cùng với thầy cho đến gần cuối học kỳ 2 năm lớp 9 thì khối chuyên chuyển từ trường cấp 3 Lam Sơn sang khu nhà thờ (trường ròng) ở khu Nam Ngạn thị xã Thanh Hoá, sau này thành trường cấp 3 Hàm Rồng. Trường chuyển về nơi học mới, chúng tôi ở trọ phố Trường Thi, còn thầy thì ở ngay trong trường. Nơi ở của thầy cũng rất chật chội, chỉ đủ kê một giường cá nhân và bàn làm viêc. Chúng tôi ăn chung ở bếp tập thể, các thầy tự đi chợ, tự nấu ăn bằng bếp dầu.
Nhà ăn là ngôi nhà cũ, mốc, bàn ăn hình tròn làm bằng sắt đã rỉ, có phủ lớp sơn xanh, nhưng cũng đã bong tróc nham nhở, ghế cũng bằng sắt cong vênh, han rỉ. Thời kỳ này chúng tôi được ưu tiên chế độ tem phiếu, mỗi người 15kg gạo/tháng, trợ cấp 9,5 đồng/người. Hàng tháng mỗi người nộp thêm 5,5 đồng, bữa ăn hàng ngày sáng chiều cứ đều đặn 2 bát cơm gạo cũ, mấy cọng rau, thỉnh thoảng có vài miếng thịt, đậu phụ hoặc cá kho, ít nước mắm pha loãng.
Như thường lệ, vào cuối buổi trưa hè, trời nắng nóng, khi vừa tan học cả khối kéo nhau xuống nhà ăn, tay cầm bát, đũa. Cả lớp vào đến phòng ăn, khi nhìn vào xoong cơm thì thấy nhà bếp nấu bằng gạo mốc, nhìn vào nồi canh rau muống thấy một số con côn trùng nổi lên lềnh bềnh trong nước canh. Chúng tôi hoảng sợ, tự vận động nhau bỏ bữa không ăn. Lúc đó tôi cùng anh Đinh Viết Ba lớp trưởng chuyên văn, Nguyễn Đức Long lớp trưởng lớp toán, Đỗ Ngọc Thống cùng một số người nữa hội ý, sau đó thống nhất đi khiếu kiện. Người thì bưng nồi cơm, người thì bưng nồi canh cùng nhau đi bộ 3 km giữa trời nắng nóng đến Ty giáo dục để kiến nghị về việc học sinh ăn uống không đủ chất dinh dưỡng, nấu ăn thiếu vệ sinh. Lần đi đó chúng tôi được thầy Công Phó Ty đón tiếp, nghe chúng tôi trình bày kiến nghị. Sau đó, lãnh đạo Ty giáo dục yêu cầu phân hiệu trường Lam sơn tại Hàm Rồng phải kiểm điểm, rút kinh nghiệm.
Nhận được tin tôi là người cầm đầu đi khiếu kiện, thầy tỏ ra không vui, nên gọi tôi lên phòng thầy để hỏi chuyện. Tôi rất ngại ngùng, lo lắng, vì nghĩ rằng thầy sẽ mắng mình, tôi sẽ bị thầy kỷ luật. Nhưng khi gặp thầy, thầy trầm ngâm, không nặng lời với tôi, thầy nói: “Lần sau các em không được tự tiện kéo nhau lên cấp trên khiếu kiện, nhà trường có gì sai thì trước hết phải phản ánh vời nhà trường để xử lý trước một bước. Nếu nhà trường không tiếp thu sửa chữa thì hãy lên cấp trên kiếu kiện”. Ra về tôi thấy lòng thanh thản, trút được gánh nặng về tâm lý và đây cũng là bài học sâu sắc mãi cho tôi sau này.
Những kỷ niệm trên của tôi là minh hoạ cho bài viết của Nhà giáo Ưu tú Lê Vạn Quỳnh về người đồng nghiệp của tác giả – thầy giáo Mỵ Duy Thọ và cũng là người thầy chủ nhiệm của chúng tôi, người thầy giáo dạy toán nhưng thích làm thơ, có tấm lòng nhân ái, thương thảo, có tâm hồn nghệ sĩ, có tình thương vô bờ bến đối với học trò.
Học trò cũ của thầy Mỵ Duy Thọ: Đồng Đại Lộc
